KORPORATIBISMO NAZIONALA (II. atala): Leinuaren itzulera

MONOGAMIA DA ZIBILIZAZIOAREN OINARRIA

Engelsek zioen monogamia dela zibilizazioarekin batera inposatzen den familia-forma, eta horrek adierazten du bazirela beste harreman-moduak monogamia baino lehen. Ethnographic Atlas Codebook lanaren arabera, azterturiko 1231 kulturetatik soilik %15 omen dira monogamoak, gainontzeko guztiak poligamoak diren bitartean, eta horrek zera esan nahi du: poligamia da giza instintuetara hobekien egokitzen den sistema, zenbait ezberdintasun badiren arren gizon eta emakumeen artean.

Edonork egiaztatu dezake aipaturikoa: gizona izanda, inork utzi al du noizbait beste emakumeak begiratu edo deseatzeari bikotekidea izanda ere? Giza harraren instintu poligamoaren adierazpena da hori, guztiek dutelarik bere baitan kontzienteki edo inkontzienteki erreprimitzen badute ere. Emakumeen kasuan, ez al da gauza ohikoa adin handiagoko mutil gailenduen atzetik ibiltzea eskolako neskatxak euren klaseko mutikoak ikusezinak diren bitartean? Eta, helduaroan, zenbat emakumek bilatzen dituzte estatus sozial, botere ekonomiko edo maila fisiko handiagoko gizonezkoak, bere kategoriakoak baztertuak direlarik? Instintu horri hipergamia deitzen zaio, eta honakoa esan nahi du: kasta edo maila sozioekonomiko altuagoko bikote bat bilatzeko tendentzia, zeina nagusia den emakumeengan.

Beraz, poligamia eta hipergamian oinarrituriko harremanak badira gizakiaren egoera naturala, zer dela-eta ezarri zen monogamia herri zibilizatuetan? Marx eta Engelsetik hasi eta Focaulteraino, marxismo-kulturalak botere-harremanen baitako dialektikan kokatzen du afera hori, hau da, familia monogamoa“agertokian sartzen da sexu batek bestearekiko burutzen duen zapalkuntzaren bitartez, sexu-gatazka baten arteko garaipen gisa” (F. Engels, Familiaren, jabetza pribatuaren eta Estatuaren jatorria, 177. Orria). Finean, historia-fikzio marxistak irudikarazten duena da gizonezkoek, beren konkista eta biolentzia sena gauzatuz, monogamia-sistema asmatu zutela  emakumeak menpean jartzeko helburuarekin, ordura arteko komunismo matriarkal primitiboei amaiera emanez.

Guzti hori, ordea, faltsukeria hutsa da, gizakiaren instintu poligamo eta hipergamoak honako agertokian bateratzen baitira kontrolik gabe aske daudenean: batetik, estatus eta botere handiko gizon-alfa gutxi batzuen harenetan bilduriko emakumeak; bestetik, sexu-merkatutik at dauden milaka eta milaka gizonezko. Iragan horren froga da Leicester unibertsitateko genetistek buruturiko ikerketa batetik ateratako ondorioa: europarren gehiengoa Brontze-aroko gizon gutxi batzuen ondorengoa da, hain justu, 17 herritako 334 gizon dira europarren arbaso. Badirudi, beraz, zibilizazio-aurreko jendarteak ez zuela antzekotasun handirik Rousseauren basati zintzoaren jarraitzaileekin.

Horren aurrean, zibilizazio-aurreko gizonezkoaren gehiengoak ez zuen beste erremediorik bere sexu-sena asetzeko baldin eta ez bazuen jotzen prostituziora, beste leinuetako emakumeen bortxaketara edo  lehiakortasun anker batera. Harvard unibertsitateko Joseph Henrich irakaslearen arabera, biolazio, bahiketa, erailtze, lapurreta, ustelkeria eta umeen abandonuen estatistikak altuagoak dira poligamiarako joera duten gizarteetan, izan ere: “bikotea osatzeko libre dauden emakume ugalkorren urritasunak handiagotu egiten du gizonen arteko lehiakortasuna, eta horrek bide kriminaletarako joera eragiten du haiengan emakumeen eskuragarritasuna lortze-bidean.” Hori dela-eta, Josephek dio lehiatasun horrek bikotea aurkitzera bideratzen dituela gizonezkoak umearen zaintza eta heziketara bideratu beharrean, eta horren emaitza dira umezurtzak edo  ama senargabeek baldintza txarretan heziriko haurrak, hain justu, ohiko baldintzak masaren gizartean.

Tradizioaren Metafisika sailean azaldu zen oinazea besterik ezin duela espero bere instintu eta sentipenek menperaturik bizi den gizakiak, bere goitasun espirituala psike aldakorrarekiko nagusitasunean dagoelarik. Azaltzen da, ere, barne-mundu horren menderatzea dela bere ingurugiroaren ordenamenduaren printzipio edo kausa nagusia, zibilizazio tradizionala delarik  gizakiaren ordena- adierazgarri nagusiena bere basatitasunetik espiritualtasunerako bide ebolutibo horretan. Hortaz, zer dela-eta ezarri zen monogamia herri zibilizatuetan? Bada, hori gabe ez dagoelako zibilizaziorik ez eta goi-balioetan funtsaturiko komunitate iraunkor eta sendorik, gizatasun bertutetsurik ez dagoen bezala instintuen menperatzerik gabe, horiek funtsezko baldintzak direlarik etikaren, filosofiaren, kulturaren, zientziaren edota artearen garapenerako.

Korporatibismo Etnikoaren lehen atalean aipatu genuen moduan, ezin daiteke komunitaterik garatu gutxieneko kohesio, ordena eta bake sozialik gabe. Era horretan, ez da harritzekoa sendi monogamoaren eredua naturalki ezarri izana gizarte primitiboak zibilizaziorantz garatzen doazen heinean. Hala, ikus daiteke sistema monogamoaren arautzea Indiako Mānavá śāstra dharma legeetan edo Torà  juduan. Roma eta Grezian, adibidez, legeek debekatu egiten zuten emazte bat baino gehiago edukitzea, nahiz eta onartua zegoen esklaboekiko ohaidetza. Kristo aurreko Europako gainontzeko zibilizazioetan ezkontza sindiasmikoak edo monogamia malgua ziren nagusi aipaturikoarekin batera, ahalik eta kristauteriak monogamia zorrozki arautu zuen arte.

Erroma zaharreko ama eta umeak

EUSKAL LEINUA, EUSKALDUNTASUNAREN OINARRIA

Zibilizazio ororen oinarrizko egitura izateaz gain, korporatiboena ere bada familia. Oro har, sendi bateko kideak edozein lege eta arriskuren gainetik lehenetsiko du bere senideen ongizatea, are gehiago kide ahulenen kasuan, muga pentsaezinak gaindi baititzakete odolaren, tradizioaren eta bizikidetzaren bitartezko loturek sorturiko maitasun eta enpatiak. Dena den, XXI. mendeko euskaldunak senar-emazte eta semeek osaturiko taldean pentsatzen du familiaz ari garenean. Leinua da, ordea, komunitate tradizional eta etnikoen propio den familia-mota, hots, sendi zabala ere deiturikoa, eta baserriaren sabai-azpian bizi zirenek osatu ohi zuten modernitate aurreko Euskal Herrian: senar-emazteak, seme-alabak eta horien emazte eta semeek osaturiko taldea, oro har.

Baserria unitate ekonomiko burujabea da oinarrian, eta dozena bat pertsonaz osaturiko sendi bat bizi zitekeen korporazio artatik nekazaritza, abeltzaintza eta basogintzaren bitartez. Zenbaitetan, erabateko autarkia ekonomikoa lortzera iristen zen leinu bat, burdinola, ehungailua eta ogia egiteko labea zutelarik euren baserrian. Autarkia ekonomikoa egiazko subiranotasunaren oinarrietako bat da, zorra eta mendekotasun ekonomikoa baitira XXI. mendeko tirania globalistaren arma nagusiak, eta, horretaz jakitun, euskalduna zinez subiranoa izatera iritsi zen bere askatasun-pultsu espiritualari jarraiki. Gainera, izaera sakratua zuen baserriak euskaldunarentzat, haren bitartez bizirauten baitzuen leinuak, baita askaziaren espirituak ere, psikearen bitartez adierazten den inkontziente kolektiboan. Nekez imajina zitekeen hura galtzea baino kondena handiagorik, izan ere, maiztertza madarikazio bat zen ondorengo belaunaldientzat. Horrexegatik ezartzen zen leinuaren eta, ondorioz, baserriaren bideragarritasuna etxekoen ongizate indibidualaren gainetik, eta kontzientzia korporatibo horren ondorioa da maiorazkoaren lege-tradizioa.

Usadio horren arabera, oinordeko izendatutako semeari ematen zitzaion baserria bere ezkontzaren egun berean. Idatziz egindako hitzarmen baten bidez egiten ziren baserriaren jabe semea eta emazte berria, baina gurasoekin batera lan egiteko konpromisoa hartzen zuten horren truke, baita ere hobari gisa emateko jasotako ondasunen erdiak eta gurasoei hileta duina egiteko. Gainerako senideei diru apur bat, kutxa bat eta ohe bat ematen zitzaien jantzi berriekin, eta, kanpora irten edo baserrian bertan geratu ohi ziren lanean, kasuaren arabera. Errain berria onartua zenean ofizialki, leinuko amak zeremonia handiz eman ohi zion zurezko koilaratzarra jana banatzeko, eta agintearen eskualdatzea sinbolizatzen zuen keinu horrek.

Sukaldea zen baserriaren bihotza, hura zen leinua biltzen zen gunea, eta bertan hartzen ziren bisitariak. Era berean, sukaldean egiten zen haria gauetan, han aritzen ziren senideak kontu-kontari, bertan hitzartzen ziren ezkontzak eta hor babesten zen euskal kultura, tradizioa eta baita erriturik antzinakoenak ere.Tradizioaren Metafisika sailean azaldu zen bezala, etxeko sutondoan burutzen zen arbasoen gurtza,  “sua zen hilen eta bizien arteko bitarteko magikoa” Ane Telletxearen arabera. Horretaz gain, talisman babesleen moduko zeinu eta tresnen bitartez hornitu ohi zituztenbaserriko sarrera, habe eta hormak, mehatxu ikusgai zein ikusezinak uxatzeko asmoz. Arrunt ezagunak ziren “IHS” anagramak zein gurutze kristauak XVI. mendeko baserrietan, erramua, gardu-lorea edo elorri zuriaz gain.

Baserria eta leinua ziren euskaldunaren gotorleku nagusiak bizitzako zailtasunetan. Beti aurkituko zuen familiaren zaintza eta baserriko berotasuna gaixotasun eta gabezien aurrean, eta, era berean, elkartasun berarekin babestuko zituen bere senideak, eta baita bere aitaren etxea ere. Leinua zen, era berean, euskaldunaren plataforma tradizionala kanpo-munduarekin harremantzako: baserriaren izenetik datoz euskal abizen asko, eta, oraindik ere, baserriaren bitartez identifikatu ohi dira elkarren artean nekazari giroko auzokideak.Oro har, auzo-batzarren, auzolanen eta elizako liturgiaren bitartez erlazionatu ohi ziren Euskal Herriko familiak haien artean, baita ezkontzen arteko loturen bitartez ere. Bestalde, baziren behar ezberdinen aurrean sorturiko egitura korporatiboak, eta adibide interesgarri gisa aipa daitezke elkartasunezko aseguruen borondatezko elkarteak, non bazkide bakoitzak konpromisoa hartzen zuen parte hartzeko kaltetutako baserriaren berreraikitze-ordainketan.1541ean sortu zuten Azpeitian elkarte horietako batzenbait etxejaberen artean, “Etxeen suteengatikako eta horiek konpontzeko Adostasunezko Eskritura”ren bidez.Era berean, 1657an sortu zen “Hermandad de Casas Germadas” delakoa Bergaran, hirurehun bazkide baino gehiago zituelarik XVII. Mendean.

Iturbe Haundi baserriko leinua

Aipaturiko adibideetan ikusi den bezala, euskal herritarren bizimodu tradizionalaren erdigune nagusia izan da sendi zabala edo leinua. Egitura sozial horretan oinarrituriko barne eta kanpo dinamikek sorturiko baldintzei esker mantendu ahal izan da, gaur arte, Euskal Herria nazio gisa determinatzen duen euskara, euskal tradizioa, euskal kultura eta euskal etnia. Hori baino gehiago, esan daiteke familia-sistema tradizionalaren baitan sortu dela XXI. mendera tradizioz helarazia izan den Euskal Herria, eta horrek baieztatzen du egitura korporatibo tradizionalek duten nagusitasuna indar sortzaile eta ordenatzaile moduan. Horretaz jakitun, eta hiru altxamendu armaturen ostean, ahaleginez industrializatu  eta urbanizatu zitueneuskal lurraldeak Estatu moderno kolonialak, Euskal Herri tradizionala suntsituz. Batetik, Espainiatik etorririko langilez bete ziren euskal hiri eta herriak ordura arteko homogeneotasun etnikoarekin amaituz; bestetik, haustura sakon bat gertatu zen leinu autonomoen bitartez sareturiko euskal komunitatean: loturak galdu eta jendartea atomizatu egin zen senar-emazte eta seme-alabetara mugaturiko familia-unitateetan.

 

LEINUA, ASIMILAZIOAREN AURKAKO EGITURA KORPORATIBOA

 

Estatu moderno liberal zein sozialistek ez ezik, mundu-mailako elite globalistek ere oztopo-gisa ikusten dute familia-egitura euren masaren dominazio-bidean. Aurreko atalean aipaturiko biztanleria frustratua, zatitua eta deserrotua nahi dute, errazagoa izan dadin bere kontrol eta menderatzea, eta horrexegatik dago erasopean familia duela mende-erditik hona mendebaldeko herrialdeetan. Helburu horretarako bidean, neurri ezberdinak izan dira ezarriak azken hamarkadetan zehargerra psikologikoaren bitartez.

Lehen neurria izan zen emakumea etxetik ateratzea, burujabetza ekonomiko eta sozialaren arrazoipean. Horrek, ostera, merkatuko ekoizpen-indarren bikoiztea eragin zuen soldaten balioa erdira jaitsiz. Lehen, gizonaren soldatatik bizi zitekeen familia osoa, eta, egun, ordea, bi soldata ez dira nahikoa sarritan familia aurrera ateratzeko. Egoera horretan, umeak izateari uko egin beharko dio emakumeak baldin eta burujabe izan nahi badu, eta hor sartzen da abortuaren legalizazioa bigarren neurri gisa. Dena den, amatasun-senak indar handiagoa izan ohi du berekoikeria materialistak baino, eta, behar horri erantzuteko ezartzen da hirugarren neurria, hots, Ongizate Estatua: Estatuak gizonezkoaren rol tradizionala ordezkatzen du. Senarra zen emaztea zein seme-alabak mantendu eta babesten zituena, hura baitzen bere funtzioa familia burgesak leinua ordezkatu zuenez geroztik, eta horrexegatik zen erakargarria emakumeentzat familia nuklear monogamoa. Baina, Ongizate Estatuak senarraren funtzioa ordezkatu du progresiboki azken hamarkadatan, eta hori familiarengandiko liberazio gisa ikusi dute feministek ohartu gabe askapen horren atzean Estatuarekiko dependentzia zuzen bat dagoela, bai beraientzat eta bai euren haurrentzat. Orain nahi dutenekin izan ditzakete umeak, eta ez du axola ez badute horiek hezteko diru eta denborarik, Estatua egingo baita umeen adoktrinazioa eta sostenguaren kargu, etorkizuneko esklabo perfektuak izan daitezen, beti ere familiarik osatu ezingo duten milioika gizon-emakumeren zergen bitartez. Laugarren neurri gisa dugu genero-ideologia eta LGTB mugimenduaren promozioa, zeina indar biziz ezarria izaten ari den gaur egun mendebaldeko herrialdeetan, eta, bereziki, Euskal Herrian. Monogamiaren heriotzak zibilizazio-aurreko poligamiara garama, eta sexu-merkatutik at geratzen ari diren milioika euskal gizon-emakumeren aukera bezala agertzen da homosexualitatea.

Guzti horrek mendebaldeko nazioen heriotza ekarri dezake suizidio demografikoa eta ordezkapen etnikoaren bitartez, izan ere, biztanleria autoktonoa ordezkatua izango da hirugarren mundutik datozen etorkinen demografia-tasa altuagatik, immigrante horiek klan edo leinu-sistema bidezko komunitateetan antolaturik jarraitzen baitute hiri handietako ghettoetan. Eta guzti hori gutxi balitz, larritasun handiagoa hartzen du egoerak Euskal Herriaren kasuan, ez baita euskalduna familiaren funtzio tradizionalak ordezkatu dituen Estatua, eta horrek esan nahi du haur euskaldunak Estatu arrotzen curriculumetan adoktrinatuak izaten ari direla duela generazio ugaritik disoluzio etno-kulturala areagotuz. Hala, bi Estatu inperialen kolonizazioaz gain, azalduriko disoluzio global programatuari aurre egin beharko dio euskaldunak baldin eta herri gisa biziraun nahi badu, eta horrek panorama etsigarria dirudi. Hala ere, bada baldintza zailagoetan aurrera egitea lortu duenik, esaterako: herri kurdua.

Mediar inperioaren ondorengoak diren kurduak lau Estatu ezberdinetan zatituak, heziak eta sozializatuak izan dira; erlijio ugaritan zatiturik daude, eta horien artean etsaituriko islamiar salafistak  eta yazidiak aurkitzen dira; gainera, elkar ulertzen ez diren lau hizkuntzatan mintzo dira; eta, hori gutxi balitz, hamarkadak daramate sarraski-politikak jasanez. Soilik Turkiako aldean 37.000 hildako eta ehunka mila errefuxiatu eragin ditu estatu-zapalkuntzak 1993. urtetik. Hala eta guztiz ere, 30 milioi herrikidez osaturiko nazio sustraitu bat izaten jarraitzen Kurdistan du 2017. urtean, eta gainera euren influentzia geopolitikoa handiagotu egin da Siria eta Irakeko gatazkak baliatuz . Nolatan izan dira gai zailtasun horiei aurre egiteko? Hain zuzen ere, leinuetan eta horien arteko konfederazio tribaletan oinarriturik dago esentzialki kurduen egitura soziala. Adibide gisa, aipa daiteke azken hilabeteetan ezagun egin den Barzani familiaren leinua. Irakeko Kurdistaneko familiarik boteretsuena da, Talabani klanarekin lehiatzen duelarik lurraldeko hegemonia. Biek dituzte euren polizia, alderdi politiko (KDP eta PUK) eta miliziak, eta mafia patriarkalen tankerako egituran daude antolaturik. Estatu Islamiarrak eragindako kaosaz baliatuz, Kirkuk hiria, aduana federalak eta lurraldeko petrolio-putzuak eskuratu zituzten Barzanitarrek Israeli merke saldu eta aberastuz, ahalik eta Irakeko indar nazionalek lurraldea berrokupatuko zuten arte 2017ko urrian. Leinu-sistema horren eraginez, autarkia ekonomikoan bizi izan da jendarte kurdua mendeetan zehar, eta  horrek atzerritarrengandik nabarmen isolatu ditu.

Leinu eta tribu kurduen mapa

Diote sistema hori oztopo bat dela Estatu kurdu bat egituratzeko orduan, baina badira, gaur egun ere, gizarte antolakuntza horietan finkaturiko Estatuak. Aipamen bat merezi du Saudi Arabiak, non klan ezberdinetan oinarrituriko sare konplexu batek osatzen duen bere gizartea. Agintaritza zentral  baten indar zentripetoak orekatzen du, ordea, tribuen indar zentrifugoa: monarkia absolutuak. Erreinuaren izaera absolutua izanik ere, herrialdeko klan historiko horiek aukera izan zuten errege-ondorengotza eskuratzeko Al-Saud familiako hierarkian integratuz ezkontza-loturen bitartez, eta, horrexegatik, leinu guztietara zabaltzen da erreinuko botere-egitura. Horrela, zerbitzu sekretuak eta nazioarteko politika kontrolatu ditu tradizionalki Sunan leinuak; Guardia Nazionalaren jabe da, berriz, Shammar tribua; al-Jiluwi klanak eragin handia du ekialdeko petrolio-guneetan; “printzipe gazteek” finantza sistema kontrolatzen dute nagusiki; eta, azkenik, erreinuaren ideologia eta erlijioan eragin izugarria dute Muhammadibn ‘Abd al-Wahhab-en ondorengoek. Finean, dinastiaren parte diren leinuei irekia dagoen aginpide-sistemak faboratzen du Arabia Saudiren barne-kohesioa, eta adibide horrek esan nahi du posible dela aginte zentralizatu batekin partekatu leinuen autosufizientziarako joera, bi sistemen abantailak fusionatuz.

Aipaturikoa eta gero, baten batek esan dezake komunitate-mota horiek posible direla soilik ekialde hurbila bezalako lurraldeetan non aurreragoko fase historiko batean aurkitzen diren, eta horrelakorik ez dela posible Europa postmodernoan. Aitzitik, bada duela seiehun urtetatik Europako herrialde ezberdinetan bizi izan den komunitate etniko bat, zeina ez den asimilatua izan herri hartzaileen baitan hain justu jeloskorki gorde duen leinu-sistemagatik.

 

HERRI IJITOA, SEI MENDE DISIOLUZIOARI AURRE EGITEN

Duela mila urte Indiako iparraldean sartu ziren mairuak lehenengo aldiz, eta Kali jainkosaren kultu-sekta bat kanporatu zuten egotzirik lapurreta, harrapaketa eta deabruaren gurtza. Hurrengo mendeetan Pertsia, ekialde hurbila eta Bizantziar inperioa gurutzatu zuten ahalik eta Europara iritsi ziren arte orain dela sei mende. Lapurreta, iruzurra eta bertoko legeekiko errespetu-falta zekartzaten haiekin batera, eta aurki irabazi zuten autoktonoen etsaitasuna, eta, horrekin batera, baita deportazioak, kartzela-zigorrak eta asimilazio-planak ere. Erbestea eta baldintza arrotzak gora-behera, ijitoek talde diferentziatu moduan bizirautea lortu dute gaur arte, eta horren arrazoia leinu-bidezko antolakuntzarekin loturik dago, beste gauzen artean.

Euskal Herriko auzo batean ijito edo motxaile-familia bat ezartzen bada, aurki azalduko dira kide gehiago, hutsik dauden etxeak okupatuz, ahalik eta bi dozena inguruko talde bat osatuko den arte. Talde hori “lekuko senideen komunitatea” edo “patri-taldea” moduan izendatzen du Teresa San Romàn adituak, eta lehen aipaturiko sendi zabalaz eratua dago oro har. Zenbait kasutan familia zabal bat baino gehiagoz osaturik egon daiteke ijitoen lekuko komunitatea, nahiz eta gehienetan ahaidetasun-lotura patrilinealak izaten diren familia horien artean. Hala, anai talde batek eta euren sendi zabalek osaturiko “patri-taldea” izaten da Erromanien komunitate-eskema ohiko bat. Horretaz gain, talde horiek ez dira sekula isolaturik egoten, eta beti dituzte ezkontza edo senidetasun bidezko harremanak beste komunitateekin leinu-sare handiago bat eratuz, Estatu ezberdinak barne hartzen dituelarik sare horrek. Elkartasun-sistema internazional horrek antzekotasun handia du aurreko atalean aipaturiko diasporako komunitate judu ezberdinen arteko sare globalarekin, eta, nazioarteko klan-bidezko lotura horiek direla-eta, ijitoak subjektu egokiak dira heroinaren garraio eta banaketaren negoziorako, oso zaila baita poliziarentzat sare etniko batean infiltratzea.

Patri-talde ijito baten adibidea

Euren leinu-kideen artean igarotzen da motxaileen bizitza osoa, ogibidetik hasita aisialdi eta ospakizunetara arte, eta familiari loturik dago banakoaren balio eta nortasun indibiduala. Arazo ororen gainetik, lehentasuna du senideen arteko elkartasunak horietako baten gaixotasun edo ezbeharraren aurrean, eta, elkarren artean gatazkarik badute ere, beti batuko dira mehatxua kanpotik datorrenean. Izan ere, oso argi dute ezarria haien eta gainontzekoen arteko muga, eta hori argi ikusten da jende edadetuarekiko tratuan: ijitoek errespetu handiz tratatzen dituzte euren familiako agureak, haiek baitira komunitateko epaile eta autoritate gorenak; aldiz, eskrupulurik gabe lapurtu ohi dituzte motxaile ez diren adindunak, jarduera arrunta delarik Errumaniatik datozen ijitoen artean. Moral bikoitz horrek argi erakusten du badela balio-hierarkia bat erromanien mundu-ikuspegian, non euren leinua legokeen piramidearen goialdean, ondoren beste etnia-kideak, eta, azkenik gainontzekoak.

Hala, argi dago ijitotasuna balio sakratu bat dela erromanientzat, eta hori agerian geratzen da ezkontzaren instituzio zein erritualean. Ezkontza da banakoa “heldutasun etnikora” daraman iniziazio-bidea, hau da, romi osotasunera edo benetako ijitotasunera. Umeen etorrerak kontsakratzen du estatus berri hori, eta horrexegatik da garrantzizkoa “zapi odolduaren proba”, zeina ijito-ezkontzako erritualik garrantzizkoena den. Finean, hori da erromani gazteek duten bide bakarra kategoria sozialean igo eta gainontzeko leinu-kideen errespetua lortzeko, erdizkako ijito gisa hartua baita mutil edo neskazaharra dena, eta horrexegatik ezkondu ohi dira oso gazterik. Bestalde, datuek diote etnia-kideen artekoak direla Espainiako ijito-ezkontzen %90a, horietako ugari lehengusu edo senitarteko hurbilen artean burutzen direlarik. Horrek erakusten du badela tendentzia bat etnia eta klan-bidezko antolakuntza soziala babesteko motzaileen baitan, eta hori kontu serioa izan ohi da familia askotan, izan ere, leinutik kanporatua da paio batekin ezkontzen dena.

Bukatzeko, ezin aipatzeke utzi ijitoek sistemarekiko duten independentzia erlatiboa, zeina faktore erabakigarria izan den euren biziraupenean. “Gypsy work – gadjo work” izeneko ikerketan ondorioztatzen da sistematikoki errefusatzen dutela motxaileek nagusi paio batentzat lana egitea, lan-ordutegiak edukitzea edo leinu-kideak ez diren langileekin denbora igarotzea, hein batean, euren  nagusitasun etnikoarekiko sinismena dela-eta. Bestalde, ijitoek ez dute paioen legea onartzen, patriarkak zuzenduriko leinuko legea baita eurek errespetatzen duten bakarra. Horretaz gain, errealitateak adierazten du ijitoek duten interes-falta lan produktiboekiko, seguru aski ekintza ez-duin gisa ulertzen dutelako, juduek nekazaritza ulertzen duten modu berean. Hiru faktore horien ondorioz jo ohi dute lapurretara, bizkarroikeriara, narkotrafikora eta delinkuentziara, eta ez, zenbaitek dioten moduan, sufritzen duten bazterketa eta jazarpenagatik. Ijitoek jasaten duten bazterketa bakarra eurak euren buruei sei mende hauetan ezarritakoa da, izan ere, eurak dira gainontzekoekin konpondu nahi ez dutenak, ingurunean integratze soila mehatxu bat baita euren biziraupen etnikoarentzat.

 

NEGUAREN AURREAN, EUSKAL LEINUAREN ITZULERA.

 

Herrien arteko biziraupen-borroka bezala uler daiteke Historia, gizakiarentzat bizitza bera borroka jarrai bat den moduan. Gisa berean, espezieen arteko gudu-zelai bat da natura bera, eta espezie bakoitzak teknika propioak garatzen ditu iraute-borroka horretan garaile ateratzeko: batzuek bizkarroitzarren bitartez bizirauten dute, beste batzuek espezieen arteko kooperazioaren bitartez egiten dute aurrera, otsoek korporatiboki garaitzen dituzte neguak dakartzan bizi-baldintza zailak… Era berean, ikusi da nola antolakuntza korporatiboa den Estaturik gabeko herriek duten armarik nagusiena biziraupen-borrokan irabazle ateratzeko. Eta, azaldu da ere, nola familia tradizionala edo leinu-sistema den antolakuntza korporatibo horren muina. Urrun joan gabe, argi geratu era horretan antolatzen zirela gure arbaso euskaldunak garai zaharretan, ahalik eta modernitatera jaurtiak izan ginen arte. Hortaz, honakoa da guzti horretatik ateratzen den ondorio  nagusia, eta, bide batez, doktrina korporatibistaren lehen zutabea:

“Euskal familia osasuntsuen komunitatea da Euskal Nazio osasuntsu baten esentzia, eta Euskal Nazio osasuntsu bat da etorkizuneko Euskal Estatu baten beharrezko baldintza”

Ijito, kurdu edo juduen kasuan ez bezala, euskalduna arazo larri batean aurrean dago: euskal leinu-sistema suntsiturik eta euskal familia burgesa krisian, disoluzio nazional bateranzko azken fasearen aurkitzen da bere aberria. Panorama horren aurrean, posible al da euskal jendartearen inertzia suntsitzaile hori gelditu eta euskal leinuen sistema berpiztea? Azaldu dugu, eta soberan dokumentatua dago, familiaren suntsiketa ez dela fenomeno natural bat eta, aitzitik, borondate politiko bat duela atzean, zeina adierazten den “progresista” gisa izendatuak diren mugimendu-politiko subertsibo ezberdinen bitartez. Beraz, indar politiko subertsiboak badira euskal ehun sozial tradizionalaren disoluzioaren eragileak, kontrako norabidean erresistentzia egingo duen indar politiko bat izan beharko du berau berrezarriko duen motor edo eragilea. Zoritxarrez, baina, ez da existitzen Euskal Herriaren biziraupenaren aldeko borroka bere egin eta euskal leinu-sistema berrezartzearen eginkizun gorena bere gain hartu duen mugimendu politikorik. Mugimendu hori izango da Euskal Korporatibismoa, horretarako jaio da eta hori da bere izatearen arrazoia. Status quoaren paradigmak haustera datorren mugimendu politiko orok behar ditu, premisa moduan, paradigma horiekin hautsi eta kontzientzia berri bat garatu duen hastapeneko taldea. Beste hitzetan; euskal korporatibistak behar ditu nahitaez Euskal Korporatibismoak bere ibilbidea hasteko. “Perogrullada” bat dirudi esaldi horrek, baina argi eduki beharreko gauza bat adierazten du: indibiduala izan behar du aldaketarako lehen pausua, eta banakoen kontzientziazio indibidualetik etorri beharko du ekimen kolektiboa.

Beraz, nolakoa izan behar du euskal korporatibistaren ikuspegi eta jarrera oro har eta, batez ere, familiari dagokionean? Euskal korporatibistaren bizi-legea gauza sinplea da formulatzerako garaian, baina lan heroikoa bihurtzen da ekintzetara eramaterako orduan: euskal korporatibistak soldadu bat bezala ikusten du bere burua bere bandera delarik euskal nazio etnikoaren biziraupena eta duintasuna. Bere gudu-zelaia, aldiz, bizitza bera da, hots, egunerokotasuna. Hala, bere bizitzako erabaki eta ekintza orok izan behar du irizpide gisa Euskal Herriaren biziraupena eta duintasuna, norbanakoaren interes, desio eta berekoikerien gainetik: hizkuntza erabiltzerako orduan, bikotea aukeratzeko orduan, bere aisialdiari erabilera ematerako orduan, ogibidea hautatzeko orduan… euskal korporatibistak beti eduki beharko du gogoan bere erabaki eta ekimenek egin dezaketen mesede edo kaltea proiektu politikoari, eta modu horretan ulertu beharko ditu familiaren barneko harremanak ere, betiere jakinda euskal familia osasuntsuen komunitatea euskal nazio osasuntsu baten esentzia dela. Era horretan ulertzen du familiaren garrantzia euskal korporatibistak, euskal nazioaren defentsarako arma-nagusi gisa, eta horren ondorioz ahaleginduko da berau indartu eta zaintzen, alfa-otsoek beren taldea zaintzen duten moduan. Bide horretan, honako irizpide hauek jarraituko ditu euskal korporatibistak bere familiarekiko:

 

  • Euskal korporatibistak beti lehenetsiko du familia-kideen ongizate fisikoa interes indibidualen gainetik (“otsoaren indarra taldea da, eta taldearen indarra otsoa da”), eta, aukeran, beti babestuko ditu bere senideak larrialdi edo arrisku ororen aurrean, horretarako legea hautsi edo bere burua arriskuan jarri behar badu ere. Modu horretan, nahiagoko du kartzela bere leinu-kideen aurkako umiliazioa baino

 

  • Euskal korporatibistak senitartekoen ongizate psikiko eta espirituala gainezarriko du edozein desio indibidualaren gainetik. Bere buruaren degradazioa familiarentzako desohorea da, eta hori arau izan behar du jokabide okerren aurrean: alferkeriaren aurrean, parrandaren aurrean, drogen aurrean, sexuaren aurrean eta abar.

 

  • Euskal korporatibistak familiaren ongizatea gainezarriko du bere interes indibidualen gainetik bikotea aukeratzerakoan, hots, lehentasuna emango die bikotekidearen balio, jokabide, kultura edota hizkuntzari desio sexualen edo azaleko apasionamenduen gainetik. Finean, bere familia-proiektua proiektu politiko bat ere bada, eta, horren baitan, bere buruari galdetuko dio ea bikote horrek bere ume euskaldunen guraso ona izateko ezaugarriak betetzen dituen edo ez. Euskal Herriak familia euskaldun, sendo eta iraunkorrak behar ditu baldin eta biziraungo badu. Iraunkortasun hori ezin daiteke guztiz bermatu, baina bai ekidin daitezke ageriko arriskuak.

 

  • Euskal korporatibistak bere familiaren euskalduntasuna bultzatu eta babestuko du militanteki. Horrek ez du esan nahi erdaraz mintzatzeko joera dutenen aurka jarri behar denik, horren kontra, eredu sendo bat bihurtuko da euskararen eta euskalduntasunaren defentsan, eta bere eredu heroikoarekin bultzatuko ditu bere senideak euskaraz bizitzera.

 

  • Aukeran, euskal korporatibistak beti erabakiko du senideekin lan egin edo familiaren negozioa jarraitzea, baldin eta ez badu argi bere karrera profesionala edo ez badu zaletasun berezi bat. Sarritan gertatu ohi da gurasoek lan handiz garaturiko negozio edo lanbidea bertan bera geratzea errelebo falta dela-eta. Horren aurrean, beti da gomendagarriagoa senideek hasiriko ogibidearen testigua hartzea, izan ere, horrek subirano edo independenteagoa egiten du familia-barneko ekonomia, biziki indartzen ditu senideen arteko loturak eta jarraipen bat ematen dio urteetan bilduriko esperientzia eta lanari.

 

  • Euskal korporatibistak arreta handia izango du familiaren ekonomian, zorpetzeak eta galera ekonomikoak ekidinez ahal bezain beste. Puntu honetako ideia nagusia honakoa da: “diruaren zirkulazioa senide eta nazio-kideen artean hainbat eta gehiago mugatu, hainbat eta hobe”. Modu horretan, beti izango da hobe senitarteko edo hurbileko euskaldun baten dendan erosi, auzoko txinatarraren edo pakistandarraren dendan erostea baino. Era berean, beti izango da hobea senitartekoen artean uztea dirua, banketxean kreditu bat eskatzea baino.

 

  • Euskal korporatibista euskal mugimendu korporatibista garatzen eta uztartzen saiatuko da, euskal familiek mugimendu politiko baten beharra baitute beraien artean elkartu, antolatu eta saretzeko. Modu horretan, euskal nazioaren biziraupenaren alde lan egin nahi duten aberri-kideak bilatuko ditu, eta horiekin batera ahaleginduko da proiektuari bizia ematen.

 

Dozena bat euskaldunek irizpide horiek bere egin eta beren bizitzan ezartzen dituzten egunean, orduan esan ahalko da: bada etorkizunik.

 

72 views

4 thoughts on “KORPORATIBISMO NAZIONALA (II. atala): Leinuaren itzulera

  1. Garaiak aldatzen doaz, pentsamenduaren garapenak garapen teknologikoak (industriala kasu) eta sozialak dakartza. Kontua da gure etxaiek garai aldaketetaz baliatzen direla gure aurka egiteko, guk ez baikenituen aurreikusi, eta gure begietan haiek egindako fenomenoak izan ziren. Haiek ez dute gaitasuna mundua mugitzeko, munduaren gora-beherak erabiltzen dituzte inteligentziaz.

    Niretzat, epe luzerako helburua euskaldunok aldaketa hauetan surflariaren moduan aurrera egitea da, aurreikusi, artea menperatu, eta gure etxaien aurrean iniziatiba hartu behingoz, ez garai aldaketa bakoitzean gu atzean gelditu, olatuaren kontra jo. Baina iniziatiba hartu eta artea dominatzeko behar dira giza hierarkia, egitura eta tradizioak.

    Bestalde lan bikaina leinu prehistorikotik gaur egungo aitatxo-estatuaren familia eredura egin duzun irakurketa. Oso zabaldua zegoen ingelesez eta españolez interneten, baina badirudi hau euskaraz idazteko beldurra izan duela jendeak.

    -“Euskal korporatibistak beti lehenetsiko du familia-kideen ongizate fisikoa interes indibidualen gainetik”
    Espero dut norberaren ondorengoei buruz ari zarela. Kontuan harturik hain justu zuk testuan kritikatu dituzun jarrerak zabalduenak direla, probableena da zure familia ere berdina izatea. Nik nire familiaren ongizatea nirearen gainetik jarri izan banu esklabu, español eta analfabeto bat nintzateke, baliteke bizirik ere ez egotea. Ondorengoetaz ari bazara noski, norbera da bere ondorengoen ongizatearen erantzule.

    – “Euskal korporatibistak senitartekoen ongizate psikiko eta espirituala gainezarriko du edozein desio indibidualaren gainetik.” Familian inoiz ezin du lekurik egon gorroto, zabarkeria, pesimismo eta utzikeriarekiko, kutsakorrak baitira. Umeen garapenean jarrera bera ezinbestekoa da, edukazioaren zehaztasunak baino askoz garrantzitsuagoa. Umeek alaitasuna, harmonia, askatasuna eta diziplina behar dituzte beste ezeren gainetik.

    Bestetik, uste dut ezinbestekoa dela erakustea ez daudela bakarrik munduan. Eta ez orain egiten den zentzu marxistokristau penagarrian, non nolabait irakasten zaien gainontzekoei enbarazurik ez dietela egin behar eta zintzo izan. Baizik eta zentzu positiboan, haiek ikus dezaten euskaldunon eta gizaki guztion proiektu erraldoi honetan partaide izan eta eragin ahal izango dutela.

    – “Euskal korporatibistak familiaren ongizatea gainezarriko du bere interes indibidualen gainetik bikotea aukeratzerakoan”. Beno, ez dut uste inork elkartu nahiko duenik bere famili proiektuaren aurka dagoen inorrekin.

    – “Euskal korporatibistak bere familiaren euskalduntasuna bultzatu eta babestuko du militanteki.” Hor hoberena da ohitura onak igortzea, euskarak guztirako ematen duela erakustea. Zeren guraso askok umeei transmititzen dietena euskara okindegi eta pintxopotean aritzeko hizkuntza dela. Ume-kotxea hartu, txoznara joan, eta kaña eskuan euskaraz. Gero etxera iritsi eta apalategian Perez Reverte, irratian Fitipaldis eta telebistan La Noche De. Umeek ikusten dutena da euskara mozkorren hizkuntza dela, eta gaztelania kultuena. Eta noski ere ingurune euskaldunetan haztea, bestela jai duzu.

    – “Aukeran, euskal korporatibistak beti erabakiko du senideekin lan egin edo familiaren negozioa jarraitzea, baldin eta ez badu argi bere karrera profesionala edo ez badu zaletasun berezi bat.” Intelektoan, esan nuen bezala, eta berdin gertatzen da ekonomian, gaitasunak gehienbat heredatuak dira geneen eta hezkuntzaren bitartez. Eta negozioa eta dirua berak ere noski. Euskaldunon aldeko euskaldunon ekonomia bat nahi badugu familia negozioaren ideian hausnarketa oso serio bat egin beharko da. Askatasunez erabaki dezaketen bitartean, gurasoen betebeharra da umeei haiek dakitena, filosofia eta profesioa barne, irakastea. Hau ez egitea sekulako kaltea da. Bestela eskola eta unibertsitatean irakatsiko dizute esklabo zintzoa izaten, profesio bakoitzeko sekretuak soilik gurasoek irakatsi dezakete. Umeei filosofia, artea, profesioa ez irakastea ez da haiei askatasuna emateko, utzikeriaren aitzakia besterik ez da. Ume ahaltsua izan ahal izateko lehenik eta behin ahalmenak eman beharko zaizkio… Eta zenbat gazte doaz unibertsitatera pentsatzen hor zerbait berezia irakatsiko dietela… hobe lukete 18 urtetatik negozio baten artea ikasi eta gurasoengandik praktikaz ikasi.

    – “Euskal korporatibistak arreta handia izango du familiaren ekonomian, zorpetzeak eta galera ekonomikoak ekidinez ahal bezain beste.” Guztiok saiatzen garela esango nuke.

    – “Euskal korporatibista euskal mugimendu korporatibista garatzen eta uztartzen saiatuko da” Bai, zein familiarekin elkartzen zaren ere garrantzia du. Nazioa indibiduo, familia, eskola eta enpresen sare bat izan behar du. Ez dezagun orain indibiduoen masa familien masan bihurtu…

    Edozein modutara argi dago umeekiko utzikeria (batzuk askatasun deitzen diote) mugagabea, eta indibidualismo mugagabeak ez dutela ezer onik ekartzen. Eta aurkakoa ere, familien gehiengo bat kontrako jarrerakoak dira, gurasoak frakasatu batzuk direlako, haien seme-alabak behartzen dituzte musikari edo banakari arrakastatsuak izatera, haien kalte psikologikorako. Gizarte batek funtzionatzeko lehenik indibiduoak askatasuna eduki behar du, eta ondoren gizarteak egituratua egon behar du. Eta hor familiaren rola da garrantzitsuena. Behin eta berriz esan dut hau. Gehien kondizionatzen gaituen estamentua da, ondorengotza genetiko eta kulturalaren lehenengo iturria baita.

    Baina hain justu familiak duen garrantziagatik, gure gurasoen aurka ekitera behartuak gaude, beste familia eredu bat aurrera eraman ahal izateko.

    Lan bikaina. Azaleratu duzu familia erasotzearen modan honetan (alde batzuetatik zein besteetatik) estamenturik garrantzitsuena dela.

  2. Bide batez: http://guraso.eus/

    Guraso izatea sekulako abentura da, prestakuntza behar du, baina zoritxarrez umeen prestakuntza izpiritual, emozional eta intelektualean jendearen %95a inepto hutsa da. Nik uste dut administrazio kolonialek eman beharko luketela tresna emozional eta pedagogikoen oinarriak guraso guztien eskura.

    Egia esan familiaren gaiak artikulu asko eta askorako emango digu…

  3. Milesker erantzunagatik Joseba,

    Artikuluaren ideia nagusia honakoa azpimarratzea da: familia, eta, zehatzago esanda, familia zabala ezinbesteko estamentua da euskararen, euskal tradizioaren eta euskal demografiaren iraupen eta berrindartzerako. Hau aipatzea gauza elementala dirudi, baina balio handia du familia bera instituzio gisa erasotua eta, kasurik hoberenetan, abandonatua eta baztertua den garaiotan. Ideia hori benetan abertzale den orok barneratu beharko luke, izan sozialista, liberala edo korporatibista.

    Finean familia eta leinua ezinbesteko armak dira euskaldunon askapen eta ahalduntze nazionalerako, eta ideia hortatik zenbait irizpide orokor bota ditut ekimienerako, gutxi gorabeherako irizpideak beti ere. Zeren, eta ondo egin duzu esaten, latza da egun familien panorama ikuspuntu euskaldun eta korporatibista batetik, eta gainera kasu bakoitza mundu bat da, eta gainera ez da berdina seme edo guraso baten ikuspuntutik jardutea. Nire ustetan, banako bakoitzak hausnartu beharko du nola ezarri bere errealite hurbilean landuriko irizpide korporatibista horiek .

    Hala, baserri-giroko familia euskaldun batek jada badu kultura korporatibo bat, leinu moduan ekiteko lotura sakonen bitartez elkar babestuz eta harremanduz, eta hor egin beharrekoa da senideak kontzientziatu balio korporatibistetan kultura hori galdu ez dadin, eta aurre-baldintza horien potentziala politikoki aprobetxatu. Hirietako familia euskaldunek, aldiz, indibidualismoari, atomizazioari eta ingurune erdaldun baten eraginari egin beharko diote aurre, beste gauzen artean, batez ere elkarren arteko loturak landuz, adibidez, familia-negozioaren bitartez edo, sinpleki, bizikidetzan sakonduz. Nire kasua, adibidez, hiriko familia euskaldun batena da, eta, balio korporatibo batzuk mantentzen diren arren, gainontzeko sendiarekiko loturak nahiko urriak dira, eta hori litzateke landu dezakedan puntu bat, esateko.

    Beste muturrean ditugu familia desestrukturatuak edo kultura erdaldun batekoak. Sendi horien potentziala urria da euskal komunitate korporatiboaren parte izateko, kasu askotan familia jada ez da tresna bat aberriaren alde baliatzeko, eta zenbaitetan oztopo bat izatera iritsi daiteke. Egoera horietan hobe da esfortzu guztiak sendi berri bat eraikitzera bideratzea, zuk diozun moduan. Eta, azkenik, familiarik ez duen jendea dago arrazoi ezberdinengatik. Jende hori ez da inolaz ere outsiderra, aitzitik, bere sare korporatiboa garatu dezake oraindik landu ez diren beste egituretatik: kuadrila, kultura edo kirol arloko elkarteak, gremioak etabar. Plataforma horien bitartez sentsibilitate bereko jendearekin lotu daiteke, bere sare propioa garatuz, eta akaso familia osatzeko bikote bat topatu dezake ere. Hemen garrantzitsuena da euskal komunitatea berpiztea. Familiak, logika osoz, komunitate horren erdigunea izan behar dute, eta etorkizuneko mugimendu korporatibista nazionalaren lehentasunetariko bat, baina edonork lagundu dezake horretan, lehenik bere inguruneak ematen dizkion potentzialitateen kontzientzia hartuz, eta ondoren jarrera aktibo, militante eta heroiko bat izanez ingurune horrekiko harremanetan.

    Gauza zaila da aipaturikoa, jakina, baina arazo eta erronkei aurre eginez goratu ohi da gizakia, eta bada garaia euskaldunok endekapenaren tendentzia gelditu eta goratzearen tendentziari heltzeko.

Leave a Comment